Ուռա՜, ես էլ իմ 5-րդ դասարանցիների հետ անվանական մրցանակի արժանացա

new-image1_0Դիջիթեք 2015-ին ներկայացրել էի 5-րդ դասարանցիների հետ ստեղծած <<Իմաստուն հեքիաթների ժողովածուն>> հայերեն և անգլերեն լեզուներով: Եվ արդյունքում արժանացանք Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի դասախոս, գրողների միության անդամ, մի շարք գիտական հոդվածների հեղինակ Անուշ Ասլիբեկյանի կողմից անվանական մրցանակի:

img_5087

Реклама

Նախագիծ. Անգլերենը մեր տանը

Ձմեռային ուսումնական ճամբարի ընթացքում  2-րդ և 3-րդ դասարանների սովորողների հետ  սկսեցինք <<Անգլերենը մեր տանը>> նախագիծը,  որի իրականացման ընթացքում  սովորողներն իրենց ծնողների օգնությամբ ու անմիջական մասնակցությամբ ստեղծելու էին  ֆիլմ, որտեղ սովորողը պետք է անգլերենով մի փոքր  պատմեր իր մասին, կամ իր ընտանիքի, խաղալիքների, սենյակի և ցույց տար իր ՙ<<բացառիկ >> կարողությունները: Սկզբում մի փոքր անհանգստություն կար իմ մեջ այն առումով, որ սովորղները կդժվարանան կամ ծնողների զբաղվածության պատճառով նախագիծը չի իրականանա, քանի որ գործ ունենք 2-րդ, 3-րդ դասարանների սովորողների հետ : Բայց, ի զարմանս ինձ, երբ Դպրոց-պարտեզի 1-ին դասարանի սովորող Հասմիկ Սարգսյանի ֆիլմը հայտնվեց դպրոցի կայքում, այն ինձ շատ ոգեշնչեց, այդ թվում նաև՝ շատ ու շատ սովորողների, և սկսվեց ամեն օր մի սովորողի ֆիլմի թողարկումը դպրոցի կայքում:

https://www.youtube.com/watch?v=EN1XgEMJW58

Ուզում եմ առանձնացնել Դպրոց-պարտեզի 3-րդ դասարանի սովորող Սաթինե Տեր-Պետրոսյանի ֆիլմը, որտեղ նա անգլերեն երգում է, իսկ իրեն կիթառով նվագակցում է իր քույրիկը, և  այդ դիջի ընտանեկան համերգը տեսախցիկով նկարում է իրենց մայրիկը:

https://www.youtube.com/watch?v=FCffh8GgS8M

Իսկ թե անգլերեը ինչպես է հյուրընկալվել Դպրոց-պարտեզի 1-ին դասարանի սովորող Հրայր Սեմիրջյանի ընտանիքում, ուղղակի տեսնել է պետք, թե ինչ ոգևորությամբ է իր քույրիկի հետ երկխոսություն վարում, կամ թե՝ ինչ հավեսով է երգում ու պարում, և այդ ամենը նկարում է իրենց մայրիկը՝ միաժամանակ մասնակցելով նրանց անգլերեն զրույցին:

https://www.youtube.com/watch?v=shVibwPTieY

Դպրոց-պարտեզի 3-րդ դասարանի սովորող Վահե Մուսաելյանը իր ֆիլմում ցույց է տալիս իր անգլերենի գիտելիքները՝ նկարագրելով իր սենյակը: Եվ այդ ամենը նկարահանել է իր մայրիկը և ինքն էլ AVS ծրագրով ֆիլմն է պատրաստել:

https://www.youtube.com/watch?v=kbmGIoTE2VY

Մարմնամարզական գեղեցիկ շարժումներ է ցույց տալիս իր ֆիլմում Հիմնական դպրոցի 2-րդ դասարանի սովորող Գևորգ Հարությունյանը և թե ինչպես է իր հայրիկի հետ շախմատ կարողանում խաղալ: Այդ ամենը տեսախցիկով  նկարում է  ապագա բալիկի սպասող մայրիկը և ինքն էլ AVS ծրագրով ֆիլմն է պատրաստել: Փաստորեն ամբողջ ընտանիքն էր ներգրավված ֆիլմի ստեղծմանը:

https://www.youtube.com/watch?v=z3cv4PtLxsM

Հիմնական դպրոցի 2-րդ դասարանի սովորող Մարկ Հովհաննիսյանի ֆիլմի ստեղծման գործում նույնպես մեծ աջակցություն է ունեցել իր մայրիկը: Ֆիլմը նայելիս մեծ հիացմունք և միաժամանակ զարմանք ես ապրում, երբ տեսնում ես, թե ինչպես են այդ փոքրիկ ձեռքերը այդքան երկար կարողանում հարվածել դհոլին ու չեն հոգնում: Ֆիլմի երաժշտությունը ընտրել է մայրիկը ու AVS ծրագրով պատրաստել ֆիլմը:

https://www.youtube.com/watch?v=O3rDg_5XqH4

Ներկայացնում եմ մյուս սովորողների ֆիլմերը առանց մեկնաբանության, որոնց մեջ իհարկե մեծ դեր են խաղացել իրենց ընտանիքի անդամները:

Սիլվա Կարապետյան

Դավիթ Բեյբության

Լիրա Խաչատրյան

Միլենա Հարությունյան

Հրաչյա Բրուտյան

Միքայել Մարգարյան

Միքայել Սահակյան

Անգլերենի նախագծային ուսուցումը 5-րդ դասարանում

Նախագծի մանկավարժա-հոգեբանական մոտեցումը, կամ «Ես ասե՞մ…»

Երբ ետևում են մնացել առաջին-երկրորդ դասարաններում հաճախակի կրկնվող անգլերեն առաջին բառերի, հարց ու պատասխանների յուրացման հաճելի պահերը, սովորողների ինքնաբուխ բուռն ձգտումը. «Ես…, ես…ես ասեմ», երբ երրորդ և չորրորդ դասարանների համար նախատեսված բավականին հաջողված դասագրքերի լեզվական նյութն էլ է յուրացված, ու արդեն պետք է մի նոր քայլ կատարել դեպի առաջ, անգլերենի բոլոր դասավանդողները տհաճ արգելքի են հանդիպում՝ հաղթահարել դասագրքային պատնեշը: 5-6-րդ դասարանների սովորողների արտահայտվելու բնական առույգ ձգտումը սկսում է աստիճանաբար թուլանալ դասագրքերում հանդիպող «հեղինակային հետաքրքիր» տեքստերով և ոչ հաղորդակցական բառերով ու բառակապակցություններով  ու վերջնականապես  հետին պլան է մղվում սովորողի «ես»-ը: Իսկ ինչու՞ պետք է հաղթահարել մի ինչ-որ դասագրքի բառապաշարը, դրա լեզվական կառուցվածքները: Ո՞րն է դրա նպատակը: Այս հարցին բոլորս էլ միաբերան կարող ենք պատասխանել. Սովորողները ձեռք են բերում ուսուցման տվյալ աստիճանի համար նախատեսված առարկայական չափորոշիչներին համապատասխան կարողություններ. Հիրավի բարձրագոչ նախարարական ձևակերպում: Իսկ ի՞նչ գնով ենք հասնում այդ նպատակին: Այս նպատակը չի արդարացվում, եթե դրան հասնում ենք ուսման նկատմամբ ձգտումի համատարած թուլացմամբ: Իմ խորին համոզմամբ 5-6-րդ դասարաններում օտար լեզվի ուսուցումը պետք է կառուցողական լինի, հաղորդակցական և ուղղված լինի դեպի սովորողի «ես»-ը: Այս պայմաններին է համապատասխանում կառուցողական նախագծային ուսուցումը:

Սովորողծնողդասավանդող կապը, կամ «Առակս ի՞նչ ցուցանե…»

2013-2014 ուսումնական տարվա ընթացքում Դպրոց-պարտեզի չորրորդ դասարանցիների խումբը դասվար  Տաթև Ավետիսյանի ղեկավարությամբ ստեղծեց «Իմաստուն հեքիաթների ժողովածու» մեդիագիրքը ISSUU ծրագրով: Այդ մեդիագիրքն ինքնին արդեն հաջողությամբ ավարտված նախագիծ էր: Բոլոր առակ-հեքիաթները հորինել էին սովորողները, իսկ առակ հեքիաթների վերջում տրվող ասացվածքների ու բարոյախրատական  եզրահանգումների ձևակերպումների գործում զգացվում է նաև ծնողների տեղին միջամտությունը: Փաստորեն նախագծի հաջող իրականացմանը նպաստել էր նաև սովորող-ծնող-դասավանդող կապը, որի հիմքը դրվել էր դեռ հայերեն տեքստերի վրա աշխատելիս: Օրինակ, «Ուրիշի հետ վարվիր այնպես, ինչպես կցանկանայիր, որ քեզ հետ վարվեն» նշանաբանով իր առակ-հեքիաթն է հորինել Սամվել Հարությունյանը «Էշն ու կապիկը – The donkey and the monkey»: Սովորողներն իրենց առակ-հեքիաթներում աշխատել են ցույց տալ, թե որն է չարը ու որն է բարին. ո՞րն է մեր կյանքում ընդունելին և որը՝ մերժելին: Աշխատասիրությունն են մեծարում և ծուլությունը փնովում Ստեփան Ապերյանի «Հայրն ու տղաները – The father and his sons» և Վահե Վարդանյանի «Աշխատասեր ոզնին և ծույլ նապաստակը» առակ-հեքիաթները: Իրենց իմաստուն հեքիաթներում գողությունը մերժելի են համարել Էրիկ Գրիգորյանը, Տիգրան Խաչատրյանը և Օֆելյա Կարապետյանը:

Անգլերենի ուսուցումը նախագծային եղանակով, կամ  «Ես եմ ստեղծում անգլերենի իմ դասագիրքը »     

2014-2015 ուսումնական տարվա սկզբին որոշեցի 5-րդ դասարանում անգլերենի նախագծային ուսուցումը կազմակերպել հենց այդ առակ-հեքիաթների հիման վրա: Ըստ նախագծի «Իմաստուն հեքիաթների ժողովածու» մեդիագիրքը սովորողները պետք է թարգմանեին անգլերեն և անգլերենի ուսուցումը տարվեր հենց իրենց ստեղծած տեքստերի հիման վրա: Նախագիծը մեթոդապես հիմնավորված էր. Ուսուցումը տարվելու էր մանկավարժական կառուցողական սկզբունքով (սովորելու համար պատրաստի տեքստեր չէին տրվելու. Այդ տեքստերը հենց իրենք էին ստեղծելու): Օտար լեզվի ուսուցումը տարվելու էր սովորողների մայրենի լեզվի բառապաշարը և լեզվական կառուցվածքների իմացությունը հաշվի առնելով: Ավելին՝ այդ բառապաշարն ու լեզվական կառուցվածքները անհրաժեշտություն չկար փնտրելու: Դրանք արդեն ներկայացված էին իրենց իսկ ստեղծած առակ-հեքիաթներում: Չորս ամիս շարունակ սովորողների հետ միասին թարգմանում և ստեղծում էինք մեր ուսումնական դասերի տեքստերը, որոնք հենց այդ առակ հեքիաթներն էին: Երբ սովորողը գիտի տեքստի բովանդակությունը, իսկ բառապաշարն ու լեզվական կառուցվածքներն էլ խորթ չեն, ապա մնում է միայն նույնը ասել անգլերենով, որն այնքան էլ մեծ դժվարություն չի պահանջում: Հայերեն տեքստերի բովանդակությունն ու լեզվական կառուցվածքները ուղղորդում էին անգլերենի համապատասխան լեզվական կառուցվածքների ներմուծմանն ու ամրապնդմանը: Օրինակ, Արեն Կարապետյանի առակ-հեքիաթը՝ «Փիղն ու փշոտ թուփը –The elephant and the thorny bush», մեծ արդյունավետությամբ նպաստեց  ածականների համեմատության աստիճաններով անգլերենի լեզվական կառուցվածքների ամրապնդմանը: Գրեթե բոլոր տեքստերը նպաստեցին անգլերենի «Simple Past» բայական ժամանակաձևի կիրառման հմտությունների ձևավորմանը բանավոր և գրավոր խոսքում, իսկ «Past Continuous» բայական ժամանակաձևի կիրառման հմտությունները սովորողները ձեռք բերեցին «Էշն ու կապիկը-The donkey and the monkey» և «Գողը գողից գողացավ-A thief stole from a thief» առակ-հեքիաթների թարգմանությամբ: Սովորողները ժամանակների համաձայնեցման մեկ-երկու գործնական կիրառման հմտություն ձեռք բերեցին. Օրինակ, «Future in the Past». Տեքստերի բովանդակությունից ելնելով բավականին կիրառելի դարձան նաև կրավորական սեռի բայական ժամանակաձևերը՝ հատկապես “Simple Past”-ով:   Անձնական և ցուցական դերանունները գործածվել են գրեթե բոլոր հեքիաթներում: Կենդանի, հաղորդակցական լեզվով շարադրված հեքիաթների դերային վերապատմումների ժամանակ սովորողները սովորել են տեղին գործածել անգլերենի հետևյալ շաղկապներն ու այլ կապակցող բառերը. And-(և, իսկ), because-որովհետև, that-որը, which-որը, or else-այլապես, that is why-ահա թե ինչու: Այդ տեքստերը պատմելով, միմյանց հարցեր տալով, մտքերը քննարկելով մեր դասերը անցնում էին նպատակասլաց և արդյունավետ: Յուրաքանչյուր նոր տեքստ մոտեցնում էր մեր նախագծի վերջնական արդյունքին՝ «Առակ-հեքիաթների ժողովածու հայերեն և անգլերեն լեզուներով»:

Տեքստերը ավելի խոսուն էին դարձնում հեքիաթների բովանդակությանը համապատասխան սովորողների Paint ծրագրով կատարած նկարները: Առաջին կիսամյակի վերջում, երբ թարգմանեցինք վերջին առակ-հեքիաթը, բոլոր սովորողներն իրենց կատարած աշխատանքի կարևորությունն ու գոհունակությունը ունեցան: Նախագծի վերջնական արդյունքը՝ ստեղծված էլեկտրոնային գիրքը, որի վերնագիրն է «Իմաստուն հեքիաթներ հայերեն և անգլերեն լեզուներով –Wise tales in Armenian and English», կարող է օգտագործվել կրտսեր դպրոցի 4-5-րդ դասարաններում որպես ուսումնական նյութ: